Nhiều người cho rằng phấn trắng phát triển mạnh vì lá cây bị ướt sau mưa. Tuy nhiên, đây không hoàn toàn chính xác. Khác với thán thư, sương mai hay nhiều bệnh đốm lá, phần lớn nấm phấn trắng không cần màng nước trên bề mặt lá để nảy mầm. Thậm chí, nước đọng liên tục có thể làm giảm khả năng nảy mầm của bào tử ở một số loài. Điều phấn trắng ưa thích là không khí có độ ẩm cao nhưng bề mặt lá tương đối khô.
Sau một đợt mưa, vườn cây thường có độ ẩm không khí cao, trời âm u, ánh sáng yếu và tán lá thông thoáng kém. Khi mưa ngừng, bề mặt lá dần khô nhưng không khí trong tán cây vẫn ẩm. Đây chính là điều kiện thuận lợi để bào tử phấn trắng nảy mầm, xâm nhiễm và hình thành lớp nấm màu trắng trên lá. Bệnh thường phát triển tốt trong điều kiện nhiệt độ ôn hòa, đêm mát ẩm và ban ngày khô ráo, có gió giúp phát tán bào tử.
Mưa và dinh dưỡng dồi dào còn có thể kích thích cây ra nhiều đọt, lá non. Những mô non, mềm, chứa nhiều dinh dưỡng thường dễ bị phấn trắng xâm nhiễm hơn. Nếu bón thừa đạm, cây phát triển tán lá quá rậm, độ ẩm bên trong tán tăng và ánh sáng giảm, khiến bệnh càng dễ lan rộng.
Ngoài ra, mưa lớn có thể rửa trôi lớp thuốc phòng bệnh còn lại trên lá. Khi trời vừa khô, nguồn bào tử có sẵn trong vườn hoặc từ khu vực lân cận theo gió phát tán lên những mô cây không còn được bảo vệ. Với một số cây trồng như nho, mưa hoặc sương còn có thể kích thích cấu trúc nấm tồn tại qua mùa giải phóng nguồn bào tử ban đầu.
Bệnh cũng không biểu hiện ngay tại thời điểm nấm xâm nhiễm. Nấm có thể đã nhiễm vào cây vài ngày trước, sau đó mới xuất hiện các đốm trắng nhìn thấy được. Vì vậy, việc thấy bệnh “bùng lên sau mưa” không đồng nghĩa toàn bộ quá trình lây nhiễm chỉ bắt đầu từ trận mưa đó. Thời gian ủ bệnh thay đổi tùy loài nấm, cây ký chủ và nhiệt độ.
Bệnh thường tạo những đốm trắng hoặc trắng xám như bột mì trên lá, chồi non, cuống và đôi khi trên trái. Các đốm nhỏ dần liên kết thành từng mảng lớn; lá có thể cong, vàng, khô sớm và giảm khả năng quang hợp. Lớp phấn thường xuất hiện rõ trên bề mặt lá, nhưng một số loài nấm có thể phát triển chủ yếu ở mặt dưới.
Cần phân biệt phấn trắng với sương mai. Phấn trắng thích độ ẩm không khí cao nhưng thường không cần lá ướt, trong khi sương mai cần điều kiện rất ẩm hoặc có nước tự do để xâm nhiễm và thường tạo vết vàng góc cạnh, kèm lớp mốc xám tím ở mặt dưới lá.
Cần tỉa cành và điều chỉnh mật độ để tán cây thông thoáng, nhận đủ ánh sáng; hạn chế bón thừa đạm và tránh để cây ra đọt non quá rậm. Thường xuyên kiểm tra mặt trên, mặt dưới lá và các chồi non, đặc biệt trong những ngày sau mưa khi ban đêm ẩm nhưng ban ngày bắt đầu khô ráo.
Khi bệnh mới xuất hiện, nên loại bỏ những lá hoặc bộ phận bị nhiễm nặng và sử dụng sản phẩm phòng trừ được đăng ký cho đúng cây trồng, đúng bệnh. Phun sớm để bảo vệ mô khỏe sẽ hiệu quả hơn đợi lớp phấn phủ kín tán. Nếu phải xử lý nhiều lần, cần luân phiên các nhóm hoạt chất có cơ chế tác động khác nhau, tuân thủ liều lượng, thời gian cách ly và hướng dẫn trên nhãn nhằm hạn chế nguy cơ kháng thuốc.
Phấn trắng bùng phát sau mưa không đơn thuần vì nước mưa, mà chủ yếu do chuỗi điều kiện sau mưa: ẩm độ không khí cao, thiếu ánh sáng, tán cây bí, lá bắt đầu khô, nhiều mô non và lớp thuốc bảo vệ bị suy giảm. Quản lý tốt tán cây, dinh dưỡng và phát hiện bệnh sớm là chìa khóa hạn chế bệnh lan rộng.
