TRUNG LƯỢNG

Giai đoạn từ khi chùm hoa xuất hiện đến khi đậu trái quyết định lớn đến số lượng quả trên chùm. Tuy nhiên, rụng một phần hoa hoặc quả non sau khi nở là hiện tượng sinh lý bình thường; hiện tượng “rụng hoa” không phải lúc nào cũng do bón phân sai. Quả không được thụ tinh thường rụng khoảng 7-10 ngày sau khi hoa nở rộ.1. Hạn chế dư đạm, nhưng không cắt đạm máy mócKhi cây có lá xanh đậm, đọt non vươn mạnh và lóng dài, nên tạm ngừng urê, NPK 30-10-10 và các sản phẩm giàu đạm. Dư đạm khiến cây ưu tiên phát triển tán lá, làm mất cân bằng giữa sinh trưởng và mang trái.Tuy nhiên, nếu cây còi, lá nhạt màu hoặc sinh trưởng yếu thì không nên ngừng hoàn toàn dinh dưỡng chứa đạm. Cả thừa và thiếu đạm đều có thể làm giảm khả năng đậu quả của nho.2. Không mặc định phải tưới MKPMKP 0-52-34 cung cấp lân và kali, có thể sử dụng khi cây thực sự cần bổ sung hai nguyên tố này. Tuy nhiên, lân không trực tiếp làm chùm hoa “vươn dài, mập lên”, và bón nhiều hơn nhu cầu không đồng nghĩa với đậu trái tốt hơn.Với nho trồng chậu, chỉ nên tưới phân ở nồng độ theo hướng dẫn của nhà sản xuất, chia thành lượng nhỏ và tưới khi giá thể đã có độ ẩm. Không tưới phân đậm đặc vào chậu đang khô hoặc phối hợp nhiều loại phân cùng lúc.3. Bo cần thiết nhưng rất dễ bị lạm dụngBo tham gia vào quá trình hình thành hạt phấn, nảy mầm hạt phấn và phát triển ống phấn, vì vậy thiếu Bo có thể làm hoa thụ tinh kém và chùm thưa quả. Thời điểm bổ sung thích hợp thường là từ trước nở hoa đến đầu giai đoạn nở, thay vì chờ hoa đã nở rộ mới phun.Tuy nhiên, khoảng cách giữa thiếu và thừa Bo khá hẹp. Không nên mặc định phun hai lần cách nhau bảy ngày cho mọi cây. Chỉ sử dụng sản phẩm rõ hàm lượng, đúng liều trên nhãn; đặc biệt thận trọng với nho trồng chậu vì lượng giá thể và vùng rễ nhỏ. Kẽm cũng là nguyên tố cần được xem xét khi nho thường xuyên đậu trái kém.4. Trong thời gian hoa nởHoa nho chủ yếu có khả năng tự thụ phấn, nhưng quá trình đậu quả vẫn dễ bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ bất lợi, thiếu nước, úng rễ, mất cân đối dinh dưỡng và bệnh hại. Vì vậy, cần giữ độ ẩm giá thể ổn định, tránh để chậu khô héo rồi tưới đẫm đột ngột.Nên hạn chế phun phân bón lá đậm đặc, dầu khoáng, chất bám dính mạnh hoặc hỗn hợp chưa thử nghiệm trực tiếp lên chùm hoa. Tuy nhiên, không nên ngừng toàn bộ thuốc bảo vệ thực vật nếu vườn đang có nguy cơ bệnh. Chỉ dùng sản phẩm được phép sử dụng trên nho ở giai đoạn ra hoa, đúng liều, phun hạt nhỏ vào lúc mát và tạo điều kiện để tán lá khô nhanh.Kết luậnTrong giai đoạn ra hoa, điều quan trọng nhất không phải là “thúc thật nhiều lân và Bo”, mà là giữ cây cân bằng: tránh dư đạm, bổ sung dinh dưỡng có căn cứ, giữ ẩm ổn định, bảo vệ bộ lá và phòng bệnh đúng lúc. Sau khi quả đã đậu ổn định, mới tăng dần dinh dưỡng cân đối theo sức cây và số chùm đang nuôi.Infographic

Nhiều nhà vườn chỉ quan tâm đến N-P-K và cho rằng bón càng nhiều thì cây càng phát triển. Thực tế, bón phân mất cân đối không chỉ làm tăng chi phí mà còn có thể gây dư muối, cháy rễ, cây phát triển thân lá quá mức, giảm ra hoa và làm phát sinh tình trạng thiếu đối kháng giữa các nguyên tố.Theo dinh dưỡng thực vật hiện đại, cây cần 17 nguyên tố thiết yếu để hoàn thành chu kỳ sống:C, H, O: được cung cấp chủ yếu từ khí CO₂ và nước.Đa lượng: N, P, K.Trung lượng: Ca, Mg, S.Vi lượng: Fe, Mn, Zn, Cu, B, Mo, Cl và Ni.NPK quan trọng nhưng chưa đủĐạm, lân và kali được cây sử dụng với lượng lớn để hình thành thân lá, bộ rễ, hoa, trái và năng suất. Tuy nhiên, hiệu quả phân bón phụ thuộc vào loại đất, pH, độ ẩm, bộ rễ, thời điểm và phương pháp bón.Không phải mọi loại NPK đều bị thất thoát theo cùng một cách. Đạm dễ mất qua bay hơi, rửa trôi hoặc phản nitrat hóa; lân thường bị đất giữ và có thể mất theo dòng chảy, xói mòn; kali dễ rửa trôi hơn trên đất cát hoặc đất có khả năng giữ dinh dưỡng thấp. Vì vậy, không nên mặc định rằng cây chỉ hấp thu được một tỷ lệ rất thấp trong mọi điều kiện.Trung và vi lượng: Cần ít nhưng không thể thiếuCanxi tham gia hình thành vách tế bào và mô non; magie nằm ở trung tâm phân tử diệp lục; lưu huỳnh tham gia cấu tạo axit amin và protein. Các nguyên tố vi lượng đảm nhiệm nhiều vai trò như hoạt hóa enzyme, vận chuyển điện tử, điều hòa sinh trưởng, hình thành phấn hoa và hỗ trợ quá trình đậu trái.Cây cần vi lượng với hàm lượng nhỏ, nhưng điều đó không có nghĩa có thể bón tùy ý. Một số nguyên tố như bo hoặc đồng có khoảng cách giữa mức thiếu và mức gây độc khá hẹp; bón thừa một chất còn có thể làm cây khó hấp thu chất khác.Hiểu đúng “Luật Tối Thiểu”Sinh trưởng và năng suất sẽ bị giới hạn bởi nguyên tố hoặc điều kiện đang thiếu nhất. Bón thêm thật nhiều NPK không thể bù cho tình trạng thiếu canxi, magie, kẽm hoặc bo.Tuy nhiên, dinh dưỡng không phải yếu tố duy nhất. Cây vẫn có thể biểu hiện thiếu chất khi đất có đủ dinh dưỡng nhưng rễ bị úng, đất quá chua hoặc quá kiềm, độ mặn cao, nhiệt độ bất lợi hay hệ rễ bị tổn thương.Không nên chẩn đoán chỉ bằng mắtMột số dấu hiệu thường gặp:Thiếu sắt: lá non vàng giữa gân, gân còn xanh.Thiếu magie: vàng giữa gân xuất hiện trước trên lá già.Thiếu lưu huỳnh: lá non nhạt màu hoặc vàng tương đối đồng đều.Thiếu kẽm: lá nhỏ, lóng ngắn, cây phát triển dạng chùn hoặc rosette.Thối đít trái: liên quan đến thiếu canxi cục bộ trong trái, nhưng thường bắt nguồn từ tưới nước thất thường, độ mặn cao hoặc bộ rễ hấp thu kém, không đơn giản chỉ là đất thiếu canxi.Nguyên tắc bón phân hiệu quảMuốn cây khỏe và đạt năng suất ổn định, cần bón theo nhu cầu thực tế thay vì chạy theo công thức NPK cố định:Kiểm tra đất, nguồn nước và phân tích lá khi cần thiết.Quản lý pH, độ mặn, độ thoáng đất và sức khỏe bộ rễ.Áp dụng đúng loại, đúng liều, đúng thời điểm và đúng vị trí.Chia nhỏ lượng phân ở những giai đoạn cây hấp thu mạnh.Chỉ bổ sung trung, vi lượng khi có căn cứ về nhu cầu hoặc nguy cơ thiếu hụt.Kết luậnCây không chỉ “ăn” NPK mà cần một hệ dinh dưỡng gồm 17 nguyên tố thiết yếu hoạt động cân đối. Trong canh tác, đúng chất và đúng thời điểm luôn quan trọng hơn bón thật nhiều.Infographic

Câu trả lời chính xác là: Vẫn có thể bị thất thoát, nhưng thường ít hơn đáng kể so với phân NPK tan nhanh nếu sử dụng đúng cách.Không phải loại “phân tan chậm” nào cũng giống nhauTên gọi “phân tan chậm” thường được dùng chung cho nhiều sản phẩm. Trong đó, phân giải phóng có kiểm soát – CRF thường là hạt NPK hoặc urê được bao bọc bởi một lớp màng bán thấm. Những loại phân tan chậm khác như phân bọc lưu huỳnh, hợp chất ít tan hoặc phân hữu cơ lại giải phóng dinh dưỡng theo cơ chế khác.Vì vậy, cần xem kỹ thành phần, tỷ lệ dinh dưỡng được bọc và thời gian giải phóng ghi trên nhãn sản phẩm, thay vì chỉ dựa vào dòng chữ “tan chậm”.Phân bọc màng giúp giảm rửa trôi như thế nào ?Khi đất có đủ độ ẩm, nước từ bên ngoài thấm qua lớp màng và hòa tan phần dinh dưỡng bên trong hạt. Sau đó, dung dịch dinh dưỡng khuếch tán từ từ qua màng ra vùng đất quanh rễ.Nhờ không giải phóng toàn bộ dưỡng chất cùng một lúc, nồng độ muối trong đất ít tăng đột ngột hơn và lượng đạm, kali hoặc các dưỡng chất dễ di chuyển cũng ít bị cuốn xuống tầng đất sâu hơn so với phân tan nhanh.Tuy nhiên, điều này có nghĩa là giảm thất thoát, không phải loại bỏ hoàn toàn thất thoát.Mưa lớn vẫn có thể làm mất phânNếu hạt phân được rải trên mặt đất, đặc biệt tại vườn có độ dốc, đất trống hoặc dòng chảy mạnh, cả hạt phân còn nguyên cũng có thể bị nước cuốn khỏi vùng rễ. Một số loại urê bọc polymer có thể nổi, di chuyển theo nước hoặc dồn lại tại các điểm trũng trong vườn.Sau khi dinh dưỡng đã được giải phóng khỏi lớp màng, phần dinh dưỡng này vẫn có thể bị rửa trôi, phản nitrat hóa hoặc thất thoát nếu đất tiếp tục bão hòa nước trong thời gian dài. Ngay cả trong những mùa có lượng mưa đặc biệt cao, phân bọc polymer vẫn có thể bị mất đạm, dù mức thất thoát thường thấp hơn urê thông thường.Tốc độ nhả phân phụ thuộc vào cả độ ẩm và nhiệt độĐộ ẩm là điều kiện cần để nước đi vào hạt phân. Khi đất đã đủ ẩm, nhiệt độ thường là yếu tố ảnh hưởng mạnh đến tốc độ khuếch tán:Đất ấm: dinh dưỡng thường được giải phóng nhanh hơn.Đất lạnh: quá trình giải phóng chậm lại.Đất quá khô: hạt phân có thể nhả rất ít vì thiếu nước.Đất ngập kéo dài: phân vẫn có thể tiếp tục nhả, nhưng rễ cây lại hấp thu kém.Không nên hiểu rằng trời mưa dầm sẽ khiến lớp màng tự động “khóa hoàn toàn”. Mức độ nhả phân còn phụ thuộc vào công nghệ màng bọc, độ dày của màng, vị trí đặt phân và nhiệt độ thực tế của đất.Ở điều kiện khí hậu nóng, hạt phân để lộ trên mặt đất có thể giải phóng nhanh hơn nhiều so với thời gian công bố trong phòng thí nghiệm. Một nghiên cứu cho thấy một số loại urê bọc polymer giải phóng nhanh hơn dự kiến khi bón trên bề mặt, trong khi việc vùi vào đất giúp quá trình giải phóng ổn định hơn.Có nên bón phân tan chậm khi vườn đang ngập ?Phân tan chậm thường tạo ra nồng độ muối thấp hơn tại một thời điểm nên có thể giảm nguy cơ cháy rễ so với việc bón lượng lớn NPK tan nhanh. Tuy nhiên, nó không phải là “thuốc cứu rễ” trong điều kiện ngập úng.Khi đất thiếu oxy, rễ giảm hô hấp, giảm hấp thu nước và dinh dưỡng; đồng thời nguy cơ thối rễ, rửa trôi và mất đạm cũng tăng lên. Vì vậy, khi vườn đang úng nước, việc ưu tiên phải là:Thoát nước - khơi rãnh - phục hồi độ thông thoáng của đất - kiểm tra bộ rễ.Chỉ nên bón bổ sung khi nước đã rút, đất đủ thoáng và rễ bắt đầu hoạt động trở lại.Cách dùng để hạn chế thất thoát trong mùa mưaKhông rải phân ngay trước một đợt mưa lớn có nguy cơ tạo dòng chảy mặt.Ưu tiên bón vào đất ẩm vừa phải, sau đó lấp hoặc trộn nhẹ theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.Không để hạt phân tập trung thành đống sát gốc, mép mương hoặc nơi nước thường chảy qua.Không nghiền, đập hoặc bẻ hạt phân bọc màng.Hạn chế dùng thiết bị rỉ sét, cạnh sắc hoặc trộn quá mạnh vì ma sát có thể làm xước, nứt lớp vỏ.Chọn thời gian giải phóng phù hợp với nhiệt độ đất và nhu cầu dinh dưỡng của cây; không mặc định sản phẩm ghi “3 tháng” sẽ luôn tồn tại đúng 3 tháng trong điều kiện nắng nóng.Với cây cần dinh dưỡng sớm, có thể cân nhắc phối hợp một phần phân dễ tiêu với phần phân bọc màng, thay vì sử dụng 100% phân tan chậm.Khi lớp màng bị nứt hoặc mài mòn, nước sẽ đi vào nhanh hơn và dinh dưỡng có thể thoát ra gần giống phân tan nhanh thông thường.Kết luậnPhân tan chậm không phải là loại phân “mưa không cuốn, nước không trôi”. Giá trị thực tế của nó là giải phóng dinh dưỡng từ từ, giảm sốc muối, giảm số lần bón và hạn chế thất thoát trong những điều kiện phù hợp.Muốn phát huy hiệu quả trong mùa mưa, nhà vườn vẫn cần bón đúng vị trí, bảo vệ nguyên vẹn lớp màng, hạn chế dòng chảy mặt và đặc biệt không bón khi đất đang ngập úng kéo dài.Vườn nhà bạn đang sử dụng NPK chia nhỏ nhiều lần hay phân bọc màng giải phóng có kiểm soát? Hãy chia sẻ loại cây, điều kiện đất và kinh nghiệm thực tế để mọi người cùng tham khảo.Infographic